De geschreven bronnen
Uit archeologisch onderzoek elders is gebleken dat het terrein van het Beurspleintje in de 13de eeuw in de uiterste noordwesthoek van de vroegstedelijke kern lag.
De Grebbe en de huidige Potterstraat, in gedachten naar het noorden toe verlengd, vormden grofweg de rand van de bebouwde omgeving.
Van een Hof van de heer van Bergen op Zoom was nog lang geen sprake. Dat ontwikkelde zich, zo wordt aangenomen, pas in de loop van de 14de eeuw, toen geleidelijk aan ook het hele gebied ten noorden van de Grebbe bebouwd raakte.

De oudste vermelding van het Beursplein dateert uit 1397, toen het nog Sint Janshof heette.
Het werd doorsneden door de open Grebbe.
Op de kruising met de Steenbergsestraat bevond zich de Sint Jansbrug.

Pas na 1397 beschikken we over geschreven bronnen aangaande de huizen.
Het Sint Janshof werd toen begrensd door de Violette (Steenbergsestraat 9) en zijn achtererf aan de noordzijde, door de Steenbergsestraat met de brug in het oosten, de Gekroonde Wan met achterhuis (Steenbergsestraat 7) aan de zuidzijde, en ,naar alle waarschijnlijkheid, door het achtererf van het huis Sint Christoffel (Lievevrouwestraat 8) aan de westelijke zijde (afbeelding 3).

Wij zijn hier met name geinteresseerd in de westelijke kant.
De huizen in de Lievevrouwestraat bezaten in deze periode langgerekte erven die reikten tot aan de Grebbe (nu Moeregrebstraat).
Zo heeft het erf van Sint Christoffel van 1401 tot tenminste 1557 gegrensd aan de Grebbe, zonder dat sprake was van achterhuizen of andere bebouwing ( afb 4 ) Het lijkt er dus op dat een groot deel van het oppervlak van de huidige bebouwing deel uitmaakte van het erf van Sint Christoffel.

De omgeving van het plein veranderde op het einde van de 15de eeuw.
Het in 1485 door de heer opgestelde privilege van de Zale gaf de stad de mogelijkheid om delen van de Grebbe te verkopen en te laten overbouwen. Dit gebeurde in de Moeregrebstraat vooral na 1512. Cornelis Arnouts-zoon, eigenaar van de Christoffel, verwierf zijn stukje Grebbe in 1526. De daadwerkelijke overbouwing daarvan (op de hoek van de Moeregrebstraat) vond echter pas plaats na 1557. De Grebbe op het Sint Janshof werd door de heer van Bergen overkluisd in 1491, waarna hij het tot een ’schoon plaatse’ liet omvormen. Daarbij werd onder meer het beeld van Sint Jan boven de waterput hersteld (afb 6). In 1496 gaf de heer toestemming aan de rederijkerskamer om een ’koetsie’ (standplaats voor rijtuigen) op het plein te installeren. Gedurende de 16de eeuw veranderde er weinig meer aan het Sint Janshof. Op het einde van die eeuw komt de naam Borse of Beurs(plein) in zwang; in 1577 en 1580 wordt gesproken over de ’Engelse Borse’. In 1642 worden er nog bomen gerooid op de Borse.

De eerste vermelding van bebouwing aan de westelijke zijde van het plein dateert uit 1646. In dat jaar verkocht Willem Brouwers aan Jan lEvertszoon Visser, broodmaker, het huis Sint Christoffel, met erf, achterplaats, stal en toebehoren, inclusief een huisje op de Moeregrebbe en enige huisjes op de Beurse tegenover het Hof. In de oudste leggers van de huizen van de stad staan deze omschreven als ’Eerste’, ’Tweede', 'Derde', ’Vierde’ en 'Op de hoek van de Beurse’. In 1650 waren ze alle in het bezit van Jan Evertszoon Visser. Het ’Eerste’ werd in 1750 ook wel ’Het Kleine Gulden Vlies’ genoemd en bevond zich aan de zuidkant van het Beursplein, nu nummer 2 en 3.

De andere stonden aan de westkant. De huisjes waren in 1646 nog vrij nieuw, want toen de Christoffel met al zijn toebehoren op 20 januari 1640 in het bezit kwam van Willem Brouwers, werden ze nog niet vermeld, in tegenstelling tot het huis op de Moeregrebbe. De conclusie is dat bebouwing aan de westelijke flank van het Beursplein in een keer tot stand is gekomen op een smal en langgerekt erf, dat deel uitmaakte van het huis Sint Christoffel in de Lievevrouwestraat. Dit gebeurde tussen l640en 1646. De open ruimten die in 1750 en 1525 in het rijtje aanwezig zijn weerspiegelen een geleidelijke modernisering van deze bebouwing in de vorm van sloop en nieuwbouw. Tevens kan gesteld worden dat het Beursplein al in de vroege 15de eeuw bestond als een open plaats, waarover de Grebbe stroomde.

Deze pagina's zijn het beste te bekijken in 1024*768. Laatste wijziging op 17-12-2005. Webmaster vanderkallen@home.nl