Beursplein 5 en zijn omgeving;

Opgravingen onder een voormalige koffiebranderij. 

( Marco Vermunt ) 

Kort voor en na de afgelopen Vastenavond werd een opgraving uitgevoerd op het braakliggende perceel van Beursplein 5, recht tegenover het Markiezenhof.
Voorbereidingen werden getroffen voor de herbouw van het karakteristieke pand.
Omdat het terrein in een archeologisch waardevol stadsdeel lag, werd door de gemeente aangedrongen op een bodemonderzoek, voorafgaande aan het bouwrijpmaken.

Ondergetekende, bijgestaan door enkele enthousiaste vrijwilligers, trof op het piepkleine terrein achtereenvolgens de funderingen aan van een laat-18de eeuws huis, een afvalkuil uit de periode 1590-1620, de funderingen van een 14de eeuws huis met kelder en een mysterieuze kuil uit de late 13de eeuw (afb l ).
In het onderstaande volgt een verslag van deze bevindingen. 

Kaarten van het Beursplein
Bij elke opgraving is het gebruikelijk eerst onderzoek te doen naar de getekende en geschreven bronnen van het terrein en de gebouwde omgeving.
Het Beurspleintje was wat dit betreft eigenlijk nog onontgonnen gebied en bleef tot op heden min of meer in de schaduw van het Markiezenhof.
Op de stadsplattegrond van Jacob van Deventer van circa 1550 is het plein aanwijsbaar groter dan nu. Uit de verhoudingen van de rooilijnen blijkt dat er in die tijd nog geen bebouwing aan de westelijke zijde van het plein stond.

De maquette van Nezot te Parijs, vervaardigd omstreeks 1750, toont aan de westkant van het plein twee een laags panden onder een zadeldak, met de as evenwijdig aan de rooilijn, en daartussen een open plek die van het plein afgescheiden is door een muurtje (afb 2).
Deze drie elementen namen elk een derde van de totale lengte van het plein in beslag.

Naast een van de huisjes stond een klein stenen hokje, waarschijnlijk een secreet, dat ook voorkomt op een tekening van Cornelis Pronk uit 1748.

De oudste kadastrale kaart van de stad uit 1825 toont bebouwing ter plaatst van het huidige nummer 5, maar,een open plek links daarvan (nu nummer 4) en twee kleine pandjes rechts (eertijds nummer 6 en 7, nu VVV-kantoor, zie afbeelding 1.

De bouwstijl van het huidige pand Beursplein 4 verraadt een bouw in de periode 1850-1875. Nummer 5 werd in 1884 op zijn oudere grondvesten herbouwd als koffiebranderij annex woning.
Het bestond uit een linkergedeelte van één bouwlaag onder een zadeldak en een rechterdeel van drie lagen (afbeelding 2).
In 1907 werd er een verdieping op gezet en werd het linkergedeelte even hoog opgetrokken.

Nummer 6 was tot 1990 een klein loodsje met inrijpoort, behorend bij de smederij van nummer 7. De smederij zoals velen die zich herinneren dateerde uit 1890. Precies honderd jaar later maakten deze panden plaats voor het beslaande VVV-kantoor ( afb 3 ).   

Deze pagina's zijn het beste te bekijken in 1024*768. Laatste wijziging op 17-12-2005. Webmaster vanderkallen@home.nl