|
|
(
Marco Vermunt )
Een uitgebreid archiefonderzoek naar de eigenaren en bewoners van de Balanche leverde zoveel materiaal op, dat het mogelijk was om de bewoningsgeschiedenis van het pand als een bijna ononderbroken lijn van de 15de tot de 20ste eeuw weer te geven.
De belangrijkste archiefbronnen die bestudeerd werden zijn de registers van opdrachten, waarin de verkoop en overdracht van huizen werden vastgelegd. Deze zijn bewaard gebleven vanaf 1397; oudere registers zijn in dat jaar verloren gegaan bij een stadsbrand.
Ook bleek er veel aanvullende informatie te halen uit de zogenaamde rentebrieven en recognitiën, dat zijn akten waarin zaken als huur en hypothecaire lasten vermeld staan. Archiefstukken die direkt te maken hebben met de Balanche bleken helaas wat schaars voor wat betreft de periode vòòr 1550.
Een relatieve rijkdom aan geschreven bronnen uit de 17de eeuw compenseerde echter dit gemis en zorgde ervoor, dat enkele vondsten uit de afvalkelder, die in een volgend hoofdstuk behandeld zullen worden, direkt gekoppeld konden worden aan de toenmalige bewoners van het huis.
Voor
de hulp die tijdens het onderzoek werd geboden danken wij niet alleen de
medewerkers van de gemeentelijke archiefdienst, maar ook Rochus van den Bergh,
wiens verrassende ontdekkingen een belangrijke bijdrage aan dit verslag vormden.
In het begin van de 15e eeuw is de Balanche in handen van een zekere Jan de Vos. De Fortuinstraat heet dan nog Oude Potterstraat (de huidige Potterstraat is pas later ontstaan) ;al snel verandert de naam in Lange Meestraat.
Bij
een verkoopacte uit 1417 van de Spiegel, het huis ten zuiden van de Balanche, nu
Fortuinstraat 1, wordt de noorderbuur aangeduid als ’huis ende erve van Jan de
Vos’.
Vanaf 1433 is het huis eigendom van Cornelis de Vos, waarschijnlijk de zoon van
Jan.
Dit duurt tot tenminste 1463.
De
oudste werkelijke vermelding van de huisnaam ’Balanche’, dateert, voor zover
bekend (de naam kan immers ouder zijn), pas uit 1484. In dat jaar geeft Henrick
Tyman, bontwerker, de Balanche als onderpand voor een erfrente.In 1493 wordt hij
ook nog eigenaar van de Spiegel.
Zelf heeft Henrick misschien ergens anders gewoond, want in 1487 huist de
lakenkoopster Antonia Cornelis Reynsdochter met haar man Jacob Bollen in de
Balanche.
Henrick Tyman blijkt in 1501 nog steeds de eigenaar te zijn.
De hieropvolgende halve eeuw is erg onduidelijk. Er zijn uit die tijd geen protocollen van opdrachten van het huis bewaard gebleven,
In
1523 wordt de Balanche nog eenmaal vermeld tijdens de verkoop van de Moyses, die
er aan de noordzijde aan grenst. Helaas wordt de naam van de eigenaar er dan
niet bij genoemd.
Tussen
1551 en 1638.
In
1551 wordt de Balanche door de schout van Bergen op Zoom bij executie verkocht
aan Cornelis de Heer, met inbegrip van het erf, de waterput en een achteruitgang,
die zowel het achtererf van de Balanche als van de (Grote) Spiegel verbond met
de ’Korte Potterstraat’ (dat is nu de Molstraat). Deze gang kwam uit in dit
straatje tussen de huizen de Duive en de Kleine Spiegel en is in de huidige
percelering nog terug te vinden ten westen van de Achtermoyses. Dezelfde
’gemeyne ganck’werd overigens ook al genoemd in de eerder vermelde
verkoopakte van de Spiegel uit 1417.
In 1553 wordt deze gang aangeduid als ’gemeyn liggende met de huize de Cleyne
Spiegele ende die Balanche’. Ten westen van de Balanche liggen ’die gemeyne
ganck ende die stallingen van den Grooten Spieqele’.
|
|
||
|
|
|
 |
|
Deze pagina's zijn het beste te bekijken in 1024*768. Laatste wijziging op 17-12-2005. Webmastervanderkallen@home.nl |
||
