|
|
Scharnierschaar
De scharnierschaar werd in Europa in de 6de en 7de eeuw geïntroduceerd, maar is
geen Europese uitvinding.
De scharnierschaar vindt zijn oorsprong in ofwel Byzantium ofwel de islamitische
wereld en is van daaruit naar Europa geëxporteerd. De scharnierschaar komt tot
in de 13de eeuw maar sporadisch voor. Het zal echter nog tot de 16de eeuw duren
voordat de scharnierschaar naast de knijpschaar voor zowel zakelijk als
huishoudelijke bezigheden in gebruik komt.
De vorm van de toenmalige
scharnierscharen is vrijwel identiek aan de huidige vorm.
De scharnierschaar bestaat uit twee snijbladen die om een gemeenschappelijke
spil draaien. De snijbladen zijn zo vervaardigd dat wanneer de snijbladen
draaien om de spil alleen de punten bij elkaar komen.
Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de
zijkant van uw eigen schaar wanneer deze gesloten is. De meeste scharnierscharen
hebben onder de spil een inkeping om te voorkomen dat de snijbladen over elkaar
gaan schuiven.
De laatste jaren worden er steeds meer
14de eeuwse scharnierscharen gevonden, maar in vergelijking met de knijpschaar
zijn ze dan nog steeds in de minderheid.
Scharnierscharen werden toen waarschijnlijk alleen voor specialistische
doeleinden gebruikt. Een voordeel van de scharnierschaar boven de knijpschaar is
dat de scharnierschaar door de ogen veel makkelijker te hanteren is en de lange
snijbladen zorgen ervoor dat het knippen in rechte lijnen veel makkelijker gaat.
Een gespecialiseerde scharnierschaar is
de kaarsensnuiter.
Een kaarsensnuiter is een scharnierschaar met aan één van de bladen een bakje
en werd gebruikt voor het inkorten van kaarsenpitten.
Wanneer men de pit van een brandende kaars wilde inkorten, omdat deze begon te
roken, knipte men de pit af met een kaarsensnuiter. De afgeknipte pit werd
opgevangen en uitgedrukt in het bakje en kon worden weggegooid.
In januari 1998 is er bij een
archeologische opgraving van de gemeente Bergen op Zoom een 17de eeuwse ijzeren
knijpschaar gevonden, welke is weggebracht voor restauratie.
De knijpschaar was goed bewaard gebleven, maar het geheel was overdekt met een
dikke, harde roestlaag. De knijpschaar was bij de veer gebroken, waardoor daar
enkele kleine fragmenten ontbraken.
Op de snijbladen waren lichte afdrukken aanwezig die aangaven hoe ver de
snijbladen over elkaar zaten. De restauratie heeft meer dan anderhalf jaar
geduurd. Dit komt voornamelijk door de ontzoutingsbehandeling die de knijpschaar
heeft moeten ondergaan.
Het ontzouten van ijzeren voorwerpen is
nodig om in het roest aanwezige zouten te verwijderen. Dit voorkomt actieve
roestvorming in een later stadium.
Het oppervlak is gereinigd met airbrasive. Bij deze reinigingsmethode wordt de
knijpschaar onder hoge snelheid beschoten met holle glazen bolletjes.
Wanneer deze het oppervlak van de knijpschaar raken klappen ze uit elkaar
waardoor er een beetje roest af springt.
Vervolgens werd de schaar geïmpregneerd met epoxyhars om het geheel wat te
verstevigen, zodat mechanisch reinigen mogelijk werd. Als men zonder te
verstevigen met epoxyhars mechanisch zou gaan reinigen kunnen er ijzerfragmenten
van het voorwerp afspringen en versplinteren.
De op de knijpschaar aanwezige
graveringen zijn onder een binoculair mechanisch vrijgeprepareerd.
De
ontbrekende delen in de veer zijn opgevuld met polyester.
Als laatste is de gehele knijpschaar behandeld met microwas.
De microwas voorkomt dat zuur uit het vet op de handen, bij aanraking, kan
inwerken op het ijzer.
Na de restauratie bleek het te gaan om
een knijpschaar met versierde armen en recessen. De schaar is ook over het
gehele oppervlak gegraveerd. Door de corrosiewerking in het materiaal zijn delen
van het oppervlak sterk aangetast. Hierdoor zijn ook delen van de gravering
verloren gegaan.
De gravering is zeer fijn en ondiep aangebracht, deze is alleen nog waarneembaar
op plaatsen wwar het ijzer beter bewaard is gebleven. De aard van de graveringen
moeten nog nader worden vastgestaeld maar bestaat onder meer uit enkele florale
motieven.
|
|
||
|
Deze pagina's zijn het beste te bekijken in 1024*768. Laatste wijziging op 12-12-2005. Webmaster vanderkallen@home.nl |
||