Scharnierschaar
De scharnierschaar werd in Europa in de 6de en 7de eeuw geïntroduceerd, maar is geen Europese uitvinding.
De scharnierschaar vindt zijn oorsprong in ofwel Byzantium ofwel de islamitische wereld en is van daaruit naar Europa geëxporteerd. De scharnierschaar komt tot in de 13de eeuw maar sporadisch voor. Het zal echter nog tot de 16de eeuw duren voordat de scharnierschaar naast de knijpschaar voor zowel zakelijk als huishoudelijke bezigheden in gebruik komt.

De vorm van de toenmalige scharnierscharen is vrijwel identiek aan de huidige vorm.
De scharnierschaar bestaat uit twee snijbladen die om een gemeenschappelijke spil draaien. De snijbladen zijn zo vervaardigd dat wanneer de snijbladen draaien om de spil alleen de punten bij elkaar komen. 

Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de zijkant van uw eigen schaar wanneer deze gesloten is. De meeste scharnierscharen hebben onder de spil een inkeping om te voorkomen dat de snijbladen over elkaar gaan schuiven. 

De laatste jaren worden er steeds meer 14de eeuwse scharnierscharen gevonden, maar in vergelijking met de knijpschaar zijn ze dan nog steeds in de minderheid.
Scharnierscharen werden toen waarschijnlijk alleen voor specialistische doeleinden gebruikt. Een voordeel van de scharnierschaar boven de knijpschaar is dat de scharnierschaar door de ogen veel makkelijker te hanteren is en de lange snijbladen zorgen ervoor dat het knippen in rechte lijnen veel makkelijker gaat. 

Een gespecialiseerde scharnierschaar is de kaarsensnuiter.
Een kaarsensnuiter is een scharnierschaar met aan één van de bladen een bakje en werd gebruikt voor het inkorten van kaarsenpitten.
Wanneer men de pit van een brandende kaars wilde inkorten, omdat deze begon te roken, knipte men de pit af met een kaarsensnuiter. De afgeknipte pit werd opgevangen en uitgedrukt in het bakje en kon worden weggegooid. 

In januari 1998 is er bij een archeologische opgraving van de gemeente Bergen op Zoom een 17de eeuwse ijzeren knijpschaar gevonden, welke is weggebracht voor restauratie.
De knijpschaar was goed bewaard gebleven, maar het geheel was overdekt met een dikke, harde roestlaag. De knijpschaar was bij de veer gebroken, waardoor daar enkele kleine fragmenten ontbraken.
Op de snijbladen waren lichte afdrukken aanwezig die aangaven hoe ver de snijbladen over elkaar zaten. De restauratie heeft meer dan anderhalf jaar geduurd. Dit komt voornamelijk door de ontzoutingsbehandeling die de knijpschaar heeft moeten ondergaan. 

Het ontzouten van ijzeren voorwerpen is nodig om in het roest aanwezige zouten te verwijderen. Dit voorkomt actieve roestvorming in een later stadium.
Het oppervlak is gereinigd met airbrasive. Bij deze reinigingsmethode wordt de knijpschaar onder hoge snelheid beschoten met holle glazen bolletjes.
Wanneer deze het oppervlak van de knijpschaar raken klappen ze uit elkaar waardoor er een beetje roest af springt.
Vervolgens werd de schaar geïmpregneerd met epoxyhars om het geheel wat te verstevigen, zodat mechanisch reinigen mogelijk werd. Als men zonder te verstevigen met epoxyhars mechanisch zou gaan reinigen kunnen er ijzerfragmenten van het voorwerp afspringen en versplinteren. 

De op de knijpschaar aanwezige graveringen zijn onder een binoculair mechanisch vrijgeprepareerd.
De ontbrekende delen in de veer zijn opgevuld met polyester.
Als laatste is de gehele knijpschaar behandeld met microwas.
De microwas voorkomt dat zuur uit het vet op de handen, bij aanraking, kan inwerken op het ijzer.

Na de restauratie bleek het te gaan om een knijpschaar met versierde armen en recessen. De schaar is ook over het gehele oppervlak gegraveerd. Door de corrosiewerking in het materiaal zijn delen van het oppervlak sterk aangetast. Hierdoor zijn ook delen van de gravering verloren gegaan.
De gravering is zeer fijn en ondiep aangebracht, deze is alleen nog waarneembaar op plaatsen wwar het ijzer beter bewaard is gebleven. De aard van de graveringen moeten nog nader worden vastgestaeld maar bestaat onder meer uit enkele florale motieven.

 


Naar de vorige pagina

Terug naar het begin van deze pagina

Deze pagina's zijn het beste te bekijken in 1024*768. Laatste wijziging op 12-12-2005. Webmaster vanderkallen@home.nl