|
|
In de loop van de 14de eeuw worden rekenpenningen ook
geslagen in de Zuidelijke Nederlanden en in Engeland.
Ook het formaat neemt in de loop der jaren toe.
In de 14de eeuw worden er voor het eerst rekenpenningen geslagen in de
Noordelijke Nederlanden. Ook in het huidige Duitsland, in de plaats Neurenberg,
komt in de 14de eeuw de productie van rekenpenningen op gang.
In de Nederlanden is er vanaf 1430 sprake van een regelmatige productie van
rekenpenningen, vooral in Dordrecht.
De bloeiperiode van de rekenpenningproductie zou echter pas rond 1450
plaatsvinden.
Eén van mijn oudste Neurenbergse rekenpenningen betreft
een exemplaar dat geslagen is tussen 1440 en 1493.
Rekenpenningen uit de 15de eeuw en eerder worden redelijk weinig gevonden.
Er zijn vele typen rekenpenningen.
Bijvoorbeeld de venuspenning, waarbij op de voorzijde een wapenschild staat
afgebeeld en op de keerzijde een afbeelding van Venus. Een dergelijke
venuspenning is in 1995 gevonden tijdens de opgraving achter het voormalig
postkantoor aan de Zuivelstraat.
Andere typen zijn de scheepjespenning met daarop de afbeelding van een kogge, de
markuspenning en de veel voorkomende roos-rijksappelpenning. Deze heet zo, omdat
er op de voorzijde diverse rozen staan en op de keerzijde een rijksappel in een
driepas.
In de Tachtigjarige oorlog wordt de rekenpenning vooral
gebruikt als propagandamiddel.
Rekenpenningen uit deze tijd tonen vaak historische gebeurtenissen en zijn
voorzien van Latijnse teksten over de wandaden van de vijand of de
verheerlijking van de eigen overwinning.
In mijn verzameling heb ik zo'n rekenpenning, welke in
1607 is geslagen te Middelburg.
Op de voorzijde staan twee legers tegenover elkaar met op de achtergrond een
belegerde stad. Het Latijnse rondschrift betekent hoedt u voor het kwaad in het
leger. Op de keerzijde staan drie trompetters met de tekst; de hand des Heren is
niet verkort. Deze rekenpenning slaat op het begin van de vredesonderhandelingen.
In dezelfde tijd wordt er in de rondschriften op de
rekenpenningen steeds vaker de naam of de initialen van de maker afgebeeld.
Eén van de bekendste rekenpenningmakers uit de 16de eeuw is wel Hans
Krauwinckel. Hij maakte tussen 1580 en 1601 vele rekenpenningen met prachtige
afbeeldingen.
Andere bekende rekenpenningmakers waren o.a. Wolf Laufer, Hans Schultes en zijn
zoon Georg Schultes.
Aan het eind van de 16de eeuw ging men geleidelijk over
op het rekenen met Arabische cijfers en raakte het gebruik van rekenpenningen
als hulpmiddel bij het rekenen in onbruik.
Dit betekende echter niet het einde van de rekenpenning. De penningen werden ook
gebruikt als fiches bij het dobbelen en kaarten en werden vanaf dat moment ook
in grote aantallen voor dat doel gemaakt.
Ook op deze latere speelpenningen bleef echter de
aanduiding "rechenpfenning" gehandhaafd.
Deze speelpenningen zijn een stuk kleiner dan hun voorgangers en blijven in de
grond vaak minder goed bewaard.
Tijdens de laatste opgraving op Schotland heb ik een exemplaar gevonden dat er
nog redelijk uitzag. Helaas was door slijtage de maker niet meer leesbaar.
|
|
||
|
Deze pagina's zijn het beste te bekijken in 1024*768. Laatste wijziging op 12-12-2005. Webmaster vanderkallen@home.nl |
||