De opgraving achter "De Rode Toren"

In april startte de opgraving achter de panden Zuivelplein 6 en Parade 16, respectievelijk het voormalige huis van tandarts Petri en het kinderdagverblijf op de hoek. De opgraving kan gezien worden als de derde in een reeks, die plaatsvindt in het kader van het Paradeproject. Het eerste onderdeel was het onderzoek in 1995, in de tuin van het voormalige postkantoor, toen er van een Paradeplan nog geen sprake was. In 2000 volgde de opgraving achter het pand Zuivelplein 5, de voormalige NMB-bank. In alle drie de gevallen richtte het onderzoek zich op de bebouwing langs de Oude Kerkhofstraat, de straat die verloren ging bij de uitbreiding van de Gertrudiskerk na 1500 en waar het Zuivelplein een overblijfsel van is. In 1995 vonden we de funderingen en beerputten terug van de huizen Zeekel, Kleine Haan en Grote Haan. In 2000 werd de achterbouw van Schotland blootgelegd, waar in de 15^de eeuw een leerlooierij in zat. De enorme hoeveelheid pispotten wees op de fabricage van zeemleer, een leersoort die na het looien vervilt werd met urine.

De opgraving achter nummer 6 en 16 is nog maar nauwelijks halverwege. Te vroeg om al vergaande conclusies te trekken. Het huizenblok kende een bewogen geschiedenis. De oudere situatie is te zien op de maquette van Parijs, waar ter hoogte van Zuivelplein 5, 6 en Parade 16 vier huizen staan. In de 16^de eeuw heetten ze Schotland, de Rode Toren, de Vergulde Arend en de Drinck Al Uit (een “drinck-uit” is een glas of beker zonder standvoet, die in één teug leeggedronken moest worden). De Tachtigjarige Oorlog richtte zulke zware verwoestingen aan dat na 1594 ingrijpende nieuwbouw volgde. De panden Schotland en Rode Toren, de laatste nu uitstrekkend tot aan de hoek van de Paradeplaats, vormden lange tijd één bezit. In 1747 werd het hele bouwblok opnieuw zwaar beschadigd, maar hersteld. In 1924 werd de Rode Toren gesplitst door de bouw van het nog bestaande hoekpand. De fraaie 18^de eeuwse kamer die na enig sloopwerk in nummer 6 tevoorschijn kwam, had een deur naar een zijvertrek, nu onderdeel van Parade 16. Bij de opgraving zijn funderingen en muren van de laat-middeleeuwse panden en hun achterhuizen teruggevonden. Opmerkelijk is de (veronderstelde) grens tussen het huis Schotland en De Rode Toren: een zeer diep gefundeerde muur, met aan weerskanten een aanzet voor een nooit gebouwd gewelf.

De muur vormde de scheiding tussen twee vroeg-16^de eeuwse achterhuizen, die in de oorspronkelijke plannen onderkelderd hadden moeten worden, hetgeen om onbekende redenen (geldgebrek?) nooit werd verwezenlijkt. In plaats daarvan bouwde men aan de kant van Schotland een oude beerput om tot opslagkeldertje, toegankelijk via een smal trapje. Verder werden er drie kleine maar erg diepe gemetselde beerkelders teruggevonden, die nagenoeg helemaal leeg waren (dat wil zeggen zonder beer). Net zoals achter Schotland vonden we ook hier in de buurt van de putten enkele gegraven kuilen, waar nog een flinke laag beer in zat, vermengd met huishoudelijk afval, daterend uit de 15^de en 16^de eeuw.

Waarschijnlijk zijn het de vullingen van de geruimde putten. Het verhandelen van de beer bracht in die tijd blijkbaar aardig wat op.

Interessant zijn de vondsten uit de genoemde beerkuilen: onder meer een koperen kaarsenhouder en “mille-fiori”-glaswerk, dat naar Venetiaans model werd gemaakt. Elke vulling van beerkuilen en –putten wordt voortaan gezeefd. Dit levert een aardige hoeveelheid kralen, spelden en haakjes op, en ook een viertal benen dobbelsteentjes.

Achter Parade 16 zijn diverse gemetselde en waterdicht afgewerkte bakken tevoorschijn gekomen, die momenteel onderzocht worden. Ze zijn waarschijnlijk 16^de eeuws en dienden voor een of ander fabricageproces.

Oudere sporen zijn tot nu toe nog schaars, wat niet vreemd is, gezien het bouwgeweld uit de 15^de en 16^de eeuw en de ligging vlak achter de hoofdbebouwing. In een volgend stadium zal gegraven worden aan de zijde van Parade 8 (de modewinkel van Gijs), waar wat meer sporen uit de voorgaande periodes bewaard kunnen zijn gebleven.

Deze pagina's zijn het beste te bekijken in 1024*768. Laatste wijziging op 12-12-2005. Webmaster vanderkallen@home.nl