De Parade: Een terugblik

De opgravingen op het Thaliaplein zijn voorlopig stopgezet.
De belangrijkste reden is het tijdelijke gebruik als zanddepot voor de rioolwerken in de binnenstad. In het voorjaar wordt de laatste 20% van het oppervlak onderzocht. Wat heeft het tot nu toe opgeleverd?

In tegenstelling tot de verwachtingen leverde de opgraving aan de oostzijde van het plein (aan de kant van de Koevoetstraat) weinig middeleeuwse resten op. De verstoringen door het Thaliagebouw waren ernstiger dan eerst gedacht.
Aan de kant van de Kerkstraat en de Parade waren wel veel resten uit de periode 1100-1600 bewaard. Grote verrassing blijft de ontdekking van de Romeinse bewoning. Het vondstmateriaal wacht nog op analyse door specialisten op het gebied van Romeins aardewerk, maar er is al het een en ander over te zeggen.

In tegenstelling tot de landelijke inheems-Romeinse nederzettingen in Brabant is er een overvloed aan importaardewerk.
Ook is het aardewerk bijzonder eenzijdig in zijn vormen: er werden vrijwel alleen amforen gevonden, van zeer kleine tot enorm grote.
Het kleinste type amfoor, een zogenaamde spitsamfoor van het type "Dressel 20" heeft geen parallellen buiten Bergen op Zoom, behalve Zuid-Spanje.
Een van de grotere amforen vertoont een stempel met de letters "PCHO" dat volgens de literatuur van Spaanse origine zou zijn. Of dit toeval is?

Behalve echte import, is er ook veel lokaal vervaardigd aardewerk aanwezig, maar dan niet het gebruikelijke keukengerei zoals kookpotten en schalen, maar opnieuw amforen.
Vreemd is ook het voorkomen van grote aantallen munten, verspreid over het hele plein. Tot nu toe zijn er ongeveer 60 gevonden en dat is voor een nederzetting in Brabant abnormaal veel.
In eerste instantie werd gedacht dat het vondstmateriaal het talrijkste was aan de westkant van het plein, maar nu is duidelijk dat het in clusters over het hele terrein verspreid ligt. Wel is er aan de kant van de kiosk meer bouwmateriaal gevonden in de vorm van daktegels en tufsteen. Het ligt voor de hand dat de Romeinse bebouwing aan die kant te vinden is.

Ook de bodem zelf stelt ons nog voor raadsels.
Van oorsprong was de ondergrond tamelijk vlak en vermoedelijk over het hele oppervlak bedekt met een veenlaag. Dit veen is door uitdroging en oxidatie veranderd in puur wit zand. Juist in die verarmde veengrond liggen de Romeinse vondsten. Er is niet in geploegd want er ontbreken ploegsporen en sommige amfoortjes waren nog vrij compleet.
Een mogelijke gevolgtrekking zou kunnen zijn dat het terrein aan de rand van de bebouwing lag, waar uitgestrekte veengronden begonnen en dat men hier allerlei afval in wierp. Een andere conclusie kan zijn, dat het terrein in de buurt van een heiligdom lag en dat hier allerlei voorwerpen, zoals munten en amforen doelbewust als wijgeschenk in werden gegooid. De ligging van de munten in het witte zand, de vele amforen en het voorkomen van nog een beetje veen voor de synagoge aan de Koevoetstraat, sterkt deze theorie. Dit veronderstelde heiligdom zou dan aan een weg hebben gelegen die ongeveer samenvalt met de huidige Hoogstraat, Grote Markt en Kremerstraat. Dit was destijds de enige noord-zuid verbinding over droge grond. Of het nu een heiligdom of "gewone" bewoning was, het moet een vrij klein complex zijn geweest want op andere plaatsen in de binnenstad zijn tot nu toe nergens Romeinse sporen gevonden.

Het idee van een heiligdom aan het veen, een beetje vergelijkbaar met het tempeltje in Rijsbergen-Zundert aan een Romeinse weg, is op zich al spectaculair en roept allerlei vragen op over de verkeersroutes in de Romeinse tijd in dit deel van Brabant, waar archeologen altijd hun neus voor ophaalden omdat er totaal niets te vinden zou zijn.
Het zou ook verklaren waarom er niet ook op andere plaatsen in de binnenstad Romeins materiaal gevonden wordt. Het witte zand moet door specialisten in geomorfologie onderzocht worden, zodat we meer te weten komen over het ontstaan ervan. Het vervolg van de opgraving in 2004, bij de kiosk, zal van doorslaggevend belang zijn voor de mogelijk verklaring van dit interessante fenomeen.